Rapa Nui

Tradycja Kultura Współczesność

Przed Euro 2012

Przed Euro 2012

  Z pewnością było to ważne wydarzenie w historii światowego futbolu....

Skoki Red Bull na Rapa Nui

Skoki Red Bull na Rapa Nui

  Na Rapa Nui rozegrano pierwsze w 2011 roku zawody Red Bull Cliff...

Na drodze ku demokracji

Na drodze ku demokracji

W jednym z wydań "The New York Times" mogliśmy przeczytać relację z Rapa Nui....

Wyspa Wielkanocna na starych fotografiach

Wyspa Wielkanocna na starych fotografiach

Wiele z tych zdjęć ma grubo ponad sto lat. Część z nich wykonał William J....

Żywy języka Rapa Nui

Żywy języka Rapa Nui

Biuro ds. Indian Wyspy Wielkanocnej przekazało Akademii Językowej Rapa Nui 90...

Ginąca rafa kolarowa

Ginąca rafa kolarowa

Mieszkańcy Rapa Nui alarmują! Kolonie koralowe wokół wyspy są coraz rzadsze....

Obradowało Zgromadzenie Polinezji Francuskiej

Obradowało Zgromadzenie Polinezji Francuskiej

„Większość Rapanujczyków opowiada się za niepodległością Wyspy” –...

Kontrowersyjne reality show

Kontrowersyjne reality show

Producentem, który zamierza zrealizować na Rapa Nui "reality show" jest...

Rapa Nui została wybrana najbardziej popularną wyspą w Ameryce Południowej

Rapa Nui została wybrana najbardziej popularną wyspą w Ameryce Południowej

Ranking opracował portal turystyczny TripAdvisor, na podstawie opinii...

Ekologiczny dom na Rapa Nui

Ekologiczny dom na Rapa Nui

Ponad 50 000 aluminiowych puszek, 4500 pudełek typu Tetra Brik (kartoniki, w...

Ocalić język od zapomnienia

Ocalić język od zapomnienia

Całkowita wartość inwestycji to 130 mln dolarów. Pieniądze te zostaną...

Przed międzynarodowym trybunałem

Przed międzynarodowym trybunałem

Przewodniczący Parlamentu Rapa Nui, Leviante Araki, oświadczył w mediach, że...

Nikłe szanse Rapanujczyków na niezależność

Nikłe szanse Rapanujczyków na niezależność

"Istnieje niewielka szansa na korzystne orzeczenie w tej sprawie" - uważa...

Kłopotliwa liczba mieszkańców

Kłopotliwa liczba mieszkańców

Wyniki ostatniego spisu ludności Rapa Nui potwierdzają obawy rdzennych...

Rapa Nui, kult człowieka-ptaka

Rapa Nui, kult człowieka-ptaka

Kluczem do zrozumienia kultu Człowieka Ptaka rozpowszechnionego na Wyspie...

23/09/2014
forsterZuzanna Jakubowska jest adiunktem w Instytucie Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego. Wykłada historię Hiszpanii do XIX wieku oraz historię i kulturę Wyspy Wielkanocnej. Jej...
30/07/2014
muzycznaZnana pianistka z Rapa Nui, Mahani Teave, zainicjowała międzynarodową kampanię na rzecz budowy szkoły muzycznej na rodzinnej wyspie. Liczy na darowizny pieniężne z całego świata. Pomaga jej NGO Rapa Nui...

Wszystko zaczęło się od wystawy w poznańskim Muzeum Etnograficznym

01

To, że tę wystawę udało się zorganizować w Poznaniu jest nieprawdopodobnym zbiegiem wielu okoliczności. Zaczęło się od prostej rozmowy. Ktoś tam był, zachwycił się miejscem i zamarzył, żeby te zdjęcia, rysunki, rzeźby mogli obejrzeć jego rodacy w kraju. Zagadnął w tym celu najwłaściwszą osobę na Wyspie - Stephanie E. Pauly, której misją życiową jest przybliżania światu kultury mieszkańców Rapa Nui. I tu już możemy mówić o sporym szczęściu.

02 Niesamowite jest także to, że te eksponaty dotarły do Poznania w jednym kawałku. Pracownicy Muzeum Etnograficznego, którzy swoje już widzieli, przecierali oczy ze zdumienia widząc pod pokrywą skrzyni trzydziestocentymetrową przestrzeń. Wszyscy wyobrażali sobie, jak jej zawartość gruchotała w trakcie podróży. I to naprawdę cud, że te stroje wykonane z ptasich piór, kruche muszelki, pokonały pół świata w całości i bez ani jednej rysy.

Słowa uznania należą się firmom lotniczym, które paczkę przetransportowały. A te na wiele pochwał w ostatnim czasie nie mogły liczyć. Ani ją zbytnio nie potrząsano, ani przechylano. Warto dodać, że przewożone przedmioty, grzecznie oceniając, nie były profesjonalnie zabezpieczone. Zawinięto je w zwykłe gazety. Również na samej skrzyni, w której przyjechały, nie było zbyt wielu oznaczeń informujących o tym, że są w niej rzeczy są wyjątkowo delikatne.

03 Musiał też zawiązać się łańcuszek życzliwości wielu osób, które nie miały w tym żadnego interesu, by Muzeum Etnograficzne w Poznaniu nawiązało kontakt ze Stephnie Pauly. Warto dodać, że w tym celu zakłócono spokój paru ambasad i konsulów. Tak powstała największa jak dotąd w Polsce, i jedna z największych w Europie, prezentacja kultury Rapa Nui.   


Jednocześnie poza Starym Kontynentem ekspozycja mogła budzić zainteresowanie. Na świecie odnotowano tylko dwa takie epizody, m.in. w Nowym Jorku. Jednak prezentowane tam zbiory, dotyczące Rapa Nui, były tylko częścią większej całości. W Polsce na ten odważny krok zdecydowało się jedynie w 2004 r. Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, które gościło wystawę „Rapa Nui. Posągi z Wyspy Wielkanocnej”. Obejrzeć można było na niej pojedyncze wyroby lokalnej kultury.


05Rapanujczycy, gdy dzieje się w ich życiu coś ważnego, pieką w piecu ziemnym specjalny pokarm. Ma to im zapewnić przychylność przodków. Otwarcie wystawy w Poznaniu było dla nich takim doniosłym wydarzeniem, jednak ze względu na braki sprzętowe nie można było sprostać obrzędowi. Jest to też niedozwolone poza Wyspą Wielkanocną. Zamiast tego uczestnicy oficjalnego otwarcia w skupieniu wysłuchali hymnu Rapa Nui, który jest jednocześnie pieśnią do przodków. Po jego odegraniu zwiedzających wpuszczono na teren wystawy, wierząc że zyskali błogosławieństwo tupunas.


308 Ekspozycja prezentowała przede wszystkim wspaniałe zdjęcia Stephanie Pauly dotyczące żywej kultury na Rapa Nui. Inaczej niż większość osób, które odwiedzając Wyspę fotografują tylko posągi moai i petroglify (wyryte w skale rysunki), obrazuje ona ludzi tam mieszkających. Interesuje ją ich postrzeganie świata. Stara się towarzyszyć im w codziennym życiu i świętowaniu.


Wystawa składała się z prawie 80 wielkoformatowych zdjęć (o wymiarach 50x65cm). Większość z nich, bo aż 70, stanowiły fotografie ludzi. Portrety, które autorka pogrupowała tematycznie. Pierwsza ich część - Ka teka te morino „W kręgu życia” (metaforyczny symbol wieczności) ukazywała cykl życia mieszkańców Wyspy Wielkanocnej pokazanych od małych dzieci, poprzez osoby dorosłe, aż do staruszków.

 

06 07 08
  

Drugi cykl - Hengongoro tupuna e  hoou - obejmował zdjęcia zrobione w trakcie festiwalu Tapati, który ma miejsce na przełomie stycznia i lutego. Upa10miętnia historię, 09mity i legendy tutejszej społeczności, a jednocześnie jest współczesną manifestacją kultury tradycyjnej. Odbywa się on w jedynym mieście wyspy- Hanga Roa. Ludzie malują swoje ciała, śpiewają, tańczą i biorą udział w różnorodnych konkursach. Noszą tradycyjne stroje wykonane wyłącznie z naturalnych surowców dostępnych na Rapa Nui.
   
W Poznaniu prezentowane był 4 takie stroje kobiece. Oprócz kory bananowca, kory drzewa majute (mahutes??),  do ich wyrobu używane są muszle i pióra, które mają tam sporą wartość i są bardzo cenione.

 

11 12 13

     

Trzecią część wystawy - Nga tanga ta – stanowiły artystycznie przetworzone fotografie mężczyzn, ukazujące piękną, harmonijną budową ich ciała. Świadomi swoich walorów pokazują je bardzo naturalnie, w sposób jaki dawno już został zapominany przez wielu Europejczyków.

 

14 15 16

 

Ostatnia, czwarta część wystawy - Te hoho’a ko huri ana - „Takona - maski” - był to projekt artystyczny Stephanie Pauly. Prezentowała twarze mieszkańców Wyspy Wielkanocnej pomalowane w tradycyjnie wzory. Tło zdjęć także zostało zredukowane i wycieniowane, by ich oblicza wyglądały jak maski. Dzięki temu zabiegowi uwypuklono malunki, uzyskując wrażenie masek. Takona - tak wyspiarze określają sztukę malowania na ciele, wykonywana jest za pomocą kie’a naturalnego materiału uzyskiwanego z ziemi i roślinnego popiołu. Te glinki można było zobaczyć w Poznaniu.

 

17 18 19

 

Autorkę prac zainteresowało  następujące stwierdzenie: „Za maską zwyczajowo chcemy się schować, ukryć naszą prawdziwą twarz. Daje ona nam zupełnie inny wygląd”. Malunki mieszkańców Rapa Nui pełnią podobną funkcję.


20Na ekspozycji oprócz elementów strojów ozdobnych prezentowano również rzeźby przedstawiające postacie z mitologii Wyspy Wielkanocnej, a także rzeźby wykonane przez współczesnych artystów. Warto dodać, że kultura Rapa Nui wciąż się rozwija. Czerpie również z dorobku światowego. Do Poznania dotarły również takie eksponaty.


21Na uwagę zasługują także rysunki wykonane na specjalnie spreparowanej korze rośliny machu te, pochodzącej z rodziny roślin papirusowych. Mamy specjalny sposób przygotowania tego włókna, które potem służy jako papirus lub element stroju.


Niewątpliwie atrakcją tej wystawy były tabliczki z pismem rongo rongo. Do naszych czasów zachowało ich się niewiele, zaledwie kilkanaście, przechowywanych w muzeach świata.

 

22

 

23 Stephanie Elisabeth Pauly wielokrotnie spotykała się ze zwiedzającymi. Dla chętnych wygłosiła kilka wykładów, mówiących m.in. o historii i mitach Wyspy Wielkanocnej, zagadnieniu kultu zmarłych oraz festiwalu Tapati. Prelekcjom towarzyszyły  pokazy filmów dokumentalnych o współczesnym życiu mieszkańców Rapa Nui, a także prezentacje multimedialne.

 

 

fot. Stephanie E. Pauly

fot. Elwira Sobiak

 

 

 

 

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

Reklama
www.douglas-shop.pl

Patronat

Reklama